جنگها و تاریخ

من فقط یه آینه م

جنگها و تاریخ

من فقط یه آینه م

عناوین یادداشت‌ها

  • چرا انباشت سرمایه در اروپا آسان‌تر از ایران بود؟ یکشنبه 3 آبان 1405 08:18
    یکی از تفاوت‌های مهم میان ایران دوره قاجار و بسیاری از کشورهای اروپایی، شیوه انتقال ارث بود . در ایران، بر اساس قانون ارث اسلامی، دارایی یک فرد پس از مرگ میان همه وارثان تقسیم می‌شد؛ همسر، پسران، دختران و در برخی موارد سایر خویشاوندان نیز سهم خود را دریافت می‌کردند. در نتیجه، اگر یک تاجر یا مالک بزرگ صاحب زمین،...
  • چگونه سه خطای شناختی، یک انتخاب دفاعی را به خطایی راهبردی تبدیل کردند؟ چهارشنبه 29 مهر 1405 18:59
    این مقاله بازنویسی یادداشتی است که در جریان جنگ ایران و اسرائیل در روز 26 خرداد 1404، با هدف نقد بازدارندگی مبتنی بر انباشت موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی نوشته شده است. فرضیۀ اصلی آن است که تمرکز نامتوازن ج.ا. بر موشک‌های بالستیک، افزون بر عوامل سیاسی و نظامی، ممکن است تحت تأثیر سه خطای شناختیِ «تثبیت ذهنی»، «سوگیری...
  • نظم نوین هیتلر و خامنه‌ای؛ تفاوت‌ها کجاست؟ چهارشنبه 22 مهر 1405 07:49
    شباهت‌های ساختاری میان دو پروژۀ تغییر نظم جهانی نباید ما را به این نتیجه برساند که نظم نوین مطلوب هیتلر و امام خامنه‌ای ماهیتی یکسان دارند. در چند نقطۀ اساسی، تفاوت میان آنها بسیار عمیق است. نخستین و بنیادی‌ترین تفاوت، ایدئولوژی این دو سیاستگذار است. نظم جدید نازی از جهان‌بینی نژادی نازیسم جدایی‌پذیر نبود. سلسله‌مراتب...
  • نظم نوین هیتلر و امام خامنه‌ای اول؛ شباهت‌ها در کجاست؟ دوشنبه 20 مهر 1405 11:46
    مقایسۀ نظم سیاسی مطلوب هیتلر و شهید خامنه‌ای زمانی مفید است که به معنای یکی دانستن رفتار یا اعتقدات یا ایدئولوژی این دو رهبر سیاسی نباشد، بلکه ساختار دو پروژۀ تغییر نظم از دید آن دو را با یکدیگر مقایسه کنیم. نخستین شباهت، تجدیدنظرطلب بودن هر دو پروژه است. هیتلر نظم اروپایی موجود را نظمی نمی‌دانست که آلمان باید برای...
  • جعبه سیاه جنگ کجاست؟ قسمت چهارم ؛ آشفتگی در مفهوم استراتژی در میان فرماندهان جنگ سه‌شنبه 14 مهر 1405 07:18
    یکی از نکات قابل‌توجه در مصاحبه‌های گردآوری‌شده در کتاب اسرار مکتوم این است که وقتی بحث به استراتژی ایران در جنگ ایران و عراق می‌رسد، هیچ یک از مصاحبه شونده ها تعریف درستی از واژۀ استراتژی به دست نمی دهند. گاهی استراتژی به معنای دفاعی بودن ماهیت جنگ است، گاهی به معنای هدف سیاسی، گاهی به معنای شیوۀ انجام عملیات و گاهی...
  • جعبه سیاه جنگ؛ قسمت سوم: آیا سران سپاه در دوران جنگ با عراق تلاش می کردند تا هاشمی رفسنجانی را دور بزنند؟ شنبه 11 مهر 1405 06:39
    یکی از مسائل کمتر بررسی‌شده در تاریخ جنگ ایران و عراق، رابطۀ میان فرماندهی سیاسی جنگ و فرماندهان ارشد سپاه در سال‌های پس از آزادسازی خرمشهر است. در روایت رسمی، ساختار فرماندهی نسبتاً روشن به نظر می‌رسد: آیت‌الله خمینی (رحمۀ الله علیه) فرمانده کل قوا بود، مرحوم هاشمی رفسنجانی با حکم او مسئولیت هدایت جنگ را بر عهده گرفت...
  • امام خامنه ‌ای اول و نظم نوین جهانی وی؛ ادامه ی پروژه ی سیاسی امام خمینی یا طرحی متفاوت؟ دوشنبه 6 مهر 1405 08:18
    یکی از مهم‌ترین تغییرات در سیاست خارجی دوران امام خمینی نسبت به دوران امام خامنه ای مربوط به کانسپت صدور انقلاب است. امام خمینی از ضرورت انقلاب‌های سیاسی ـ اسلامی در کشورهای اسلامی سخن می‌گفت. در دوره امام خامنه‌ای، این تصور به‌تدریج جای خود را به الگویی انعطاف‌پذیرتر داد. دیگر لازم نبود هر کشور منطقه انقلاب اسلامی...
  • آیا امام خمینی (رحمة الله علیه) به دنبال ایجاد یک نظم سیاسی جدید بود؟ چهارشنبه 1 مهر 1405 06:58
    امام خمینی هیچ نظریۀ مدونی با عنوان *نظم نوین جهانی* ارائه نکرد، اما اگر نوشته‌ها و سخنرانی‌های او را از کتاب *ولایت فقیه* تا سال‌های پایانی زندگی در کنار یکدیگر قرار دهیم، می‌توان اجزای نسبتاً منسجمی از یک نظم سیاسی بدیل را در اندیشۀ او مشاهده کرد. نقطۀ آغاز این اندیشه، مسئلۀ حکومت اسلامی است. امام خمینی در «ولایت...
  • صلح کارتاژی؛ وقتی هدف از صلح، پایان جنگ نیست دوشنبه 30 شهریور 1405 07:13
    «صلح کارتاژی» اصطلاحی است که برای توصیف نوعی صلح بسیار سخت‌گیرانه و تنبیهی به کار می‌رود؛ صلحی که در آن طرف پیروز تنها به شکست نظامی دشمن اکتفا نمی‌کند، بلکه می‌کوشد توان اقتصادی، سیاسی و نظامی او را نیز چنان محدود کند که دیگر نتواند به عنوان یک رقیب جدی ظاهر شود. ریشۀ این اصطلاح به جنگ‌های طولانی روم و کارتاژ...
  • جنگ سوم فنیقی،پایان کار کارتاژ شنبه 28 شهریور 1405 10:21
    بیش از نیم قرن از پایان جنگ دوم فنیقی گذشته بود. کارتاژ دیگر آن قدرت بزرگ دریایی و نظامی گذشته نبود. ناوگانش از بین رفته، بخش بزرگی از ثروتش را از دست داده و تحت نظارت سخت‌گیرانه روم قرار داشت. با این حال، رونق اقتصادی شهر به تدریج بازگشت و همین موضوع در میان برخی سیاستمداران رومی نگرانی ایجاد کرد. در میان آنان، کاتو...
  • جنگهای دوم فنیقی دوشنبه 23 شهریور 1405 07:06
    هنگامی که هانیبال تا آستانه نابودی روم پیش رفت اگر جنگ اول فنیقی روم را به یک قدرت دریایی تبدیل کرد، جنگ دوم فنیقی بقای خود جمهوری روم را به چالش کشید. این جنگ که از سال ۲۱۸ تا ۲۰۱ پیش از میلاد ادامه داشت، یکی از مشهورترین و سرنوشت‌سازترین جنگ‌های تاریخ باستان به شمار می‌رود و نام آن بیش از هر چیز با فرمانده نابغه...
  • وقتی ایدئولوژی جای علم را گرفت؛ ماجرای لیسنکوئیسم در شوروی شنبه 21 شهریور 1405 08:12
    اغلب مردم می دانند که علم بر جامعه اثر دارد و این اثرات ممکن است که تا به کجاها کشیده بشود. اما بیشتر مردم نمی دانند همانطور که علم بر جامعه اثر می گذارد، جامعه هم بر علم اثر می گذارد. به همین دلیل شاخه ای از مطالعات علم به بررسی کنش و واکنش متقابل بین نهادهای علمی و جامعه می پردازد. این شاخه از مطالعات علم را جامعه...
  • جنگ اول فنیقی: نبردی که روم را به یک قدرت دریایی تبدیل کرد سه‌شنبه 17 شهریور 1405 07:15
    در میانه سده سوم پیش از میلاد، دو قدرت بزرگ مدیترانه غربی رو در روی یکدیگر قرار گرفتند؛ جمهوری روم که بر بیشتر ایتالیا مسلط شده بود و کارتاژ ، دولت ثروتمند مهاجران فنیقی در شمال آفریقا که بر تجارت دریایی و بسیاری از جزایر مدیترانه تسلط داشت. جرقه جنگ در جزیره سیسیل زده شد. این جزیره در نقطه تلاقی منافع دو قدرت قرار...
  • چه افراد پیش بینی احمقانه دوتوکویل را تأیید کردند جمعه 13 شهریور 1405 08:04
    اصل جمله دوتوکویل در کتابش به نام دموکراسی در آمریکا این است: « هر یک از آنها [آمریکا و روسیه] گویی به موجب طرحی پنهانی از مشیت، فراخوانده شده‌اند که روزی سرنوشت نیمی از جهان را در دست گیرند. » پاسخ هوش مصنوعی به سوال دوست ایرانی به شرح زیر است. صحت و سقم جواب ها را خودتان جستجو کنید. دیوید ال. هافمن، مورخ دانشگاه...
  • دستگاه کپی بر ضد سانسور جمعه 13 شهریور 1405 07:45
    در دهه‌های جنگ سرد، دستگاه‌های کپی (زیراکس و مشابه‌ها) در ظاهر ابزارهای اداری ساده بودند، اما در عمل در برخی نظام‌های سیاسی به یک نقطه حساس در «کنترل گردش اطلاعات» تبدیل شدند . در ساختارهایی که انتشار رسمی متن تحت نظارت متمرکز قرار دارد، مسئله فقط سانسور محتوایی نیست، بلکه کنترل بر زیرساخت‌های تکثیر و بازنشر اهمیت...
  • ارتباط بین دوتوکویل و مطهرنیا و مانوک و جنت خواه چیست؟ سه‌شنبه 10 شهریور 1405 07:56
    در سال ۱۸۴۰ ، زمانی که هنوز نه خبری از جنگ سرد بود و نه ایالات متحده و روسیه ابرقدرت‌های جهان به شمار می‌رفتند، الکسی دو توکویل، اندیشمند فرانسوی، پیش‌بینی شگفت‌انگیزی کرد . او نوشت که در آینده، دو ملت بیش از همه بر سرنوشت جهان تأثیر خواهند گذاشت: آمریکا و روسیه . به باور توکویل، هر دو کشور به سوی قدرتی عظیم حرکت...
  • اولین راکت انداز ضدهوایی دوش پرتاب دوشنبه 26 مرداد 1405 08:08
    در بهار سال ۱۹۴۵، آلمان نازی آخرین برگ برنده خود را برای مقابله با بمب‌افکن‌های متفقین رو کرد؛ سلاحی که اگر زودتر ساخته می‌شد، شاید مسیر جنگ را اندکی تغییر می‌داد. *لوفت‌فاوست* ، یک راکت انداز 9 لوله عجیب بود که سربازان میتوانستند آن را روی دوش خود بگذارند و به سوی هواپیماهای در حال پرواز در ارتفاع پایین شلیک کنند....
  • کمین مرگبار در کراسنویارسک پنج‌شنبه 15 مرداد 1405 09:00
    ۱۴ آگوست ۱۹۴۱ – طلایه داران لشکر هشتم پانزر آلمان به حومه شهر کراسنویارسک رسیدند، اما نمیدانستند که مدافعین روس برایشان دامی پهن کرده اند. تنها سد راه پیشروی آنها، یک گروهان تانک ارتش سرخ مسکو با ۷ دستگاه تانک کا.وی1 به فرماندهی ستوان کولوبانوف بود. او یک روز قبل منطقه را موشکافی کرده و سنگرهایی در کنار مرداب کنده بود...
  • وقتی که یک سرباز تبدیل به ماشین کشتار می‌شود چهارشنبه 14 مرداد 1405 08:34
    سال ۱۹۱۶ است و فرناند لژه ، نقاش فرانسوی، در میان گل و خون سنگرهای جنگ جهانی اول، طرحی را میکشد که بعدها به یکی از مهمترین آثار هنر مدرن تبدیل میشود. او در این تابلو، یک سرباز معمولی را به تصویر میکشد؛ اما نه با خطوط نرم و طبیعی، بلکه با بدنی کاملاً استوانه ای و مکانیکی. دستها، بازوها، گردن و حتی صورت این سرباز، مانند...
  • ام.پی18 انقلابی در جنگ‌های خندقی چهارشنبه 14 مرداد 1405 08:04
    ام‌پی ۱۸ را میتوان مادر تمام سلاح‌های خودکار سبک دانست. این سلاح که در سال ۱۹۱۸ وارد میدان نبرد شد، اولین مسلسل دستی عملیاتی جهان بود و فلسفه جنگیدن را برای همیشه تغییر داد. برخلاف تفنگ‌های بلند و سنگین آن دوران، این سلاح برای فضاهای بسته و تنگ سنگرها طراحی شده بود. سربازان آلمانی با این سلاح میتوانستند در دقایق...
  • بحران بانکی ۱۹۰۷ سه‌شنبه 13 مرداد 1405 08:04
    در پاییز سال ۱۹۰۷، اقتصاد آمریکا با بحرانی روبه‌رو شد که تا آستانه فروپاشی نظام بانکی این کشور پیش رفت. این رویداد که به «بحران بانکی ۱۹۰۷» مشهور است، با شکست یک تلاش برای دستکاری بازار سهام آغاز شد و به سرعت به هراس عمومی و هجوم سپرده‌گذاران برای برداشت پول از بانک‌ها انجامید. در آن زمان، آمریکا هنوز بانک مرکزی...
  • اربعین شنبه 10 مرداد 1405 08:26
    دکتر افشین احمدپور در این فایل صوتی 40 دقیقه ای توضیح می دهد که نه هیچ روایت و حدیث درست و حسابی درباره اربعین داریم و نه این که هیچ روایت و حدیث درست و حسابی داریم که حضرت رسول اکرم (ص) اساساً توصیه به زیارت مقبره ی کسی کرده باشد و نه هیچ روایت تاریخی در کتابهای تاریخ درست و حسابی درباره ی قضیه اربعین داریم و نه...
  • ارسطوی جمهوری اسلامی را بهتر بشناسیم پنج‌شنبه 8 مرداد 1405 09:00
    همانطور که بارها گفته ام، بزرگترین رسانه ای که ج.ا. در اختیار دارد کتابهای درسی هستند. امروز نیم نگاهی به صفحه 80 کتاب هویت اجتماعی دوازدهم بیندازیم تا ببینیم چطور ج.ا. قصد دارد با واژگون کردن نظریات سیاسی ارسطو حرفهای خودش را به خورد بچه های مردم بدهد (حرفهای خودش را در صفحه 81 زده که اگر فرصت شد بعدتر به آن خواهیم...
  • نبرد تاننبرگ، شاهکار تاکتیکی هیندنبورگ و لودندورف سه‌شنبه 6 مرداد 1405 08:57
    در اوت ۱۹۱۴، تنها چند هفته پس از آغاز جنگ جهانی اول، ارتش روسیه با دو سپاه بزرگ وارد پروس شرقی شد. هدف این حمله، شکست سریع آلمان و کاهش فشار آلمان بر فرانسه در جبهه غربی بود. فرانسه در آن زمان متحد روسیه محسوب می شد و آرشیدوک نیکولای، فرمانده ارشد ارتش روسیه، فکر می کرد که با اجرای یک حملۀ گاز انبری می تواند فرانسه را...
  • جنگ صلیبی آلبیژوا یکشنبه 4 مرداد 1405 08:15
    وقتی از جنگ‌های صلیبی سخن می‌گوییم، معمولاً نبردهای مسیحیان با مسلمانان به ذهن می‌آید؛ اما یکی از مشهورترین جنگ‌های صلیبی، اصلاً علیه مسلمانان نبود. جنگ صلیبی آلبیژوا (۱۲۰۹ تا ۱۲۲۹) به فرمان پاپ اینوسنت سوم علیه گروهی از مسیحیان به نام کاتار ها در جنوب فرانسه آغاز شد. کاتارها خود را مسیحی می‌دانستند، اما بسیاری از...
  • عدم پذیرش پیمان ورسای توسط آمریکا جمعه 2 مرداد 1405 09:56
    پس از پایان جنگ جهانی اول، رئیس‌جمهور آمریکا، وودرو ویلسون، یکی از معماران اصلی قرارداد ورسای و بنیان‌گذار جامعه ملل بود. اما اتفاقی شگفت‌انگیز رخ داد؛ سنای آمریکا از تصویب این قرارداد خودداری کرد و ایالات متحده هرگز به جامعه ملل نپیوست . مهم‌ترین دلیل این مخالفت، ماده دهم اساسنامه جامعه ملل بود. بر اساس این ماده،...
  • یا چکش خواهیم بود، یا سندان پنج‌شنبه 25 تیر 1405 08:48
    این جمله مشهور را برنهارت فون بولو، صدراعظم آلمان، در سال ۱۸۹۹ و تنها پانزده سال پیش از آغاز جنگ جهانی اول بر زبان آورد . در آن زمان، آلمان به سرعت در حال صنعتی شدن بود، اما از نظر مستعمرات، قدرت دریایی و نفوذ جهانی هنوز از بریتانیا، فرانسه و روسیه عقب‌تر بود. بولو در پارلمان آلمان هشدار داد که در دنیای رقابت قدرت‌های...
  • ناوهای هواپیمابر کلاس میدوی چهارشنبه 24 تیر 1405 07:24
    کلاس میدوی نقطه عطفی در تاریخ ناوهواپیمابرهاست و عملا مرز میان ناوهواپیمابرهای جنگ جهانی دوم و ناوهواپیمابرهای عصر جت را مشخص می‌کند. برای فهم اهمیت آن، باید آن را مستقیما با کلاس قبل از خود یعنی کلاس اسکس مقایسه کرد، چون میدوی دقیقا در واکنش به محدودیت‌های اسکس طراحی شد. ابتدا تصویر کلی هر دو کلاس را می‌دهم، سپس...
  • طرح 17 سه‌شنبه 23 تیر 1405 08:17
    در آستانه جنگ جهانی اول، فرماندهان ارتش فرانسه معتقد بودند که بهترین دفاع، حمله است. بر همین اساس، در سال ۱۹۱۳ «طرح شماره ۱۷» را تدوین کردند؛ نقشه‌ای که قرار بود در صورت آغاز جنگ، ارتش فرانسه بی‌درنگ به مناطق آلزاس و لورن یورش ببرد و این سرزمین‌های از دست‌رفته را از آلمان پس بگیرد. طراحان این نقشه باور داشتند که حمله...
  • فیزیک آریایی؛ وقتی ایدئولوژی به جنگ علم رفت دوشنبه 22 تیر 1405 08:30
    در دهه ۱۹۳۰ و با روی کار آمدن حکومت نازی در آلمان، گروهی از فیزیکدانان به رهبری فیلیپ لنارد و یوهانس اشتارک مدعی شدند که فیزیک آریایی با فیزیک یهودی تفاوت دارد. آنان نظریه نسبیت اینشتین و بخش‌هایی از مکانیک کوانتومی را نه به دلایل علمی، بلکه به دلیل یهودی بودن برخی از بنیان‌گذاران این نظریه‌ها رد می‌کردند . طرفداران...