
در جنگهای مدرن داشتن موشک و سامانه پدافندی به تنهایی کافی نیست؛ مهمتر از آن، آگاهی زودهنگام از تهدید و داشتن تصویری کامل از میدان نبرد است.
ج.ا. طی سالهای گذشته سرمایهگذاری قابل توجهی روی رادارهای زمینی و شبکه پدافند هوایی انجام داده بود ولی تعداد زیادی از تأسیسات و موشکهای ضد هوایی خود را در حملات هوایی اسرائیل در پاییز 1403 و تابستان 1404 از دست داده بود. رادارهای زمینی علاوه بر اینکه در برابر موشکهای ضدتشعشع آسیب پذیر هستند، یک محدودیت ذاتی هم دارند: انحنای زمین. به همین دلیل اهدافی که در ارتفاع پایین پرواز میکنند یا از مسیرهای خاص نزدیک میشوند، ممکن است تا مدت ها از دید رادارهای زمینی پنهان بمانند.
به همین علت بسیاری از کشورها در کنار رادارهای زمینی از هواپیماهای آواکس استفاده میکنند؛ هواپیماهایی که در ارتفاع چندین کیلومتری پرواز کرده و نقش چشم پرنده را برای شبکه دفاع هوایی ایفا میکنند.
حال فرض کنیم ج.ا. موفق میشد چند فروند هواپیمای ایران-۱۴۰ (که سالها قبل قرار بود آنها را تحت لیسانس تولید بکند) را به رادار هوابرد تبدیل بکند. در این صورت این هواپیماها میتوانستند به صورت شبانهروزی بر فراز مناطق حساس کشور گشت بزنند و اطلاعات خود را با رادارهای زمینی، مراکز فرماندهی و سامانههای پدافندی به اشتراک بگذارند.
نکته مهم اینجاست که ارزش واقعی آواکس در خود رادار آن نیست، بلکه در شبکهسازی آن با دیگر تأسیسات زمینی و کنترل صحنه نبرد است. زمانی که اطلاعات رادارهای زمینی، حسگرهای دریایی، سامانههای شنود الکترونیکی و آواکسها در یک مرکز فرماندهی واحد ادغام شود، تصویر بسیار کاملتری از وضعیت هوایی یک کشور به دست میآید.
این موضوع پس از آسیب دیدن بخشی از شبکه پدافند هوایی ایران در حملات پاییز ۱۴۰۳ اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین شرایطی، سامانههای ثابت زمینی ممکن است بخشی از توان خود را از دست بدهند، اما آواکسها به دلیل متحرک بودن میتوانند در نقاط مختلف کشور مستقر شوند و بخشی از خلأ اطلاعاتی را جبران کنند.
البته نباید تصور کرد که آواکس یک سلاح معجزهآساست. حتی پیشرفتهترین قدرتهای نظامی جهان نیز با وجود برخورداری از آواکسهای مدرن، همچنان در معرض غافلگیریهای عملیاتی قرار دارند. اما آواکس میتواند زمان هشدار را افزایش دهد، کیفیت تصمیمگیری را بهتر کند و احتمال شناسایی زودهنگام تهدیدها را بالا ببرد.
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند که آینده دفاع هوایی متعلق به شبکههای یکپارچه حسگرهاست؛ شبکهای که در آن رادارهای زمینی، سامانههای موشکی، پهپادها و هواپیماهای هشدار زودهنگام در کنار یکدیگر عمل میکنند. در چنین معماریای، چند فروند آواکس سبک مبتنی بر هواپیماهای ایران-۱۴۰ میتوانستند به عنوان یک چشم پرنده تابآوری و آگاهی موقعیتی شبکه دفاع هوایی کشور را افزایش دهند. متأسفانه با انتخاب موتور اشتباه برای این هواپیما، پروژه ایران140 به کلی متوقف شد و امکان داشتن آواکسهای هوابرد کوچک از نیروهای مسلح در لحظات حساس جنگ گرفته شد.
اسطورۀ ایکاروس بیان می کند که ایکاروس و پدرش در جزیره ای گیر افتاده بودند. آن دو برای فرار از جزیره با موم پرهای پرندگان را به دستانشان چسباندند و شروع کردند به پرواز کردن. پدر ایکاروس اخطار داده بود که ایکاروس اوج نگیرد، چرا که گرمای خورشید مومها را آب می کند. ایکاروس بی توجه به اخطار پدر به خورشید نزدیک شد، مومها آب شدند و با کنده شدن پرها از بدنش، ایکاروس به دریا سقوط کرد و غرق شد.
در بعضی از کتابهای تاریخ هوانوردی اسطورۀ ایکاروس را به عنوان مقدمه ذکر می کنند تا بگویند که نوع بشر از هزاران سال پیش در آرزوی پرواز بوده است. اما این اسطوره دربارۀ پرواز نیست بلکه دربارۀ بلند پروازی است.
زمانی که توهم بر جای تعقلر بنشیند، انسانها رو به بلندپروازی می آورند و دست آخر در دریای فنا و نیستی غرق می شوند. سرنوشتی که در انتظار بسیاری از بلندپروازی ها هست چه در حوزۀ سیاست یا در حوزۀ نظامی.
پروژه آرتمیس ۲ یک ماموریت سرنشیندار تاریخی از سوی ناسا است که قرار است ساعت ۶:۲۴ بعدازظهر روز چهارشنبه، ۱ آوریل ۲۰۲۶ (۱۲ فروردین ۱۴۰۵) به وقت منطقه شرقی آمریکا از مرکز فضایی کندی در فلوریدا پرتاب شود . این ماموریت اولین پرواز سرنشیندار به اعماق فضا از زمان ماموریت آپولو در سال ۱۹۷۲ محسوب میشود .
اهداف اصلی ماموریت
برخلاف تصور عموم، فضانوردان در این ماموریت بر روی ماه فرود نمیآیند. هدف اصلی آرتمیس ۲ انجام یک پرواز ۱۰ روزه در مسیری موسوم به "مسیر بازگشت آزاد" به دور ماه و بازگشت به زمین است . اهداف کلیدی این ماموریت عبارتند از:
تست سیستمهای حیاتی
ارزیابی عملکرد موشک SLS
مانورهای دستی
ثبت تصاویر با کیفیت
فضانوردان ماموریت آرتمیس ۲
خدمه این ماموریت شامل چهار فضانورد است که هر یک رکوردهای تاریخی متعددی را به ثبت خواهند رساند :رید وایزمن؛ ویکتور گلاور؛ کریستینا کخ؛ جرمی هانسن
جایگاه آرتمیس ۲ در برنامه کلی آرتمیس
ماموریت آرتمیس ۲ بخشی از یک برنامه بلندپروازانه برای بازگشت پایدار به ماه و فراتر از آن است. برنامههای آینده به شرح زیر است :
ماموریت های ریزی شده
آرتمیس ۳ اواسط ۲۰۲۷ تست پهلوگیری با فرودگرهای تجاری در مدار زمین
آرتمیس ۴ اوایل ۲۰۲۸ اولین فرود انسان روی ماه پس از دوران آپولو (منطقه قطب جنوب ماه)
آرتمیس ۵ اواخر ۲۰۲۸ دومین فرود و آغاز ساخت پایگاه دائمی روی ماه
آرتمیس ۲ نه فقط یک ماموریت فضایی، بلکه آغازگر دورانی جدید در اکتشافات فضایی است که مسیر را برای حضور دائمی انسان در ماه و در نهایت سفر به مریخ هموار میکند .